Sayfayı Yazdır | Pencereyi Kapat

Çanakkale Türküsünün Öyküsü

Nereden Yazdırıldığı: Gitaristan.Com - Online Gitar Okulu
Kategori: Akademik
Forum Adı: MAKALE
Forum Tanımlaması: Gitar ve Müzikle İlgili Yazılarınız , Anılarınız, Tecrübeleriniz
URL: http://www.gitaristan.com/club/forum_posts.asp?TID=14518
Tarih: 29-Temmuz-2014 Saat 15:42
Program Versiyonu: Web Wiz Forums 8.04 - http://www.webwizforums.com


Konu: Çanakkale Türküsünün Öyküsü
Mesajı Yazan: 06_GITARIST_54
Konu: Çanakkale Türküsünün Öyküsü
Mesaj Tarihi: 12-Mart-2008 Saat 22:03
ÇANAKKALE TÜRKÜSÜNÜN ÖYKÜSÜ

Bu türkü Türk insanının hafızasında derin izler bırakmış bir olayın, yani büyük bir savaşın atmosferinde meydana gelmiştir. Dolayısıyla bu türkünün bir doğuş zamanı vardı8r. Ancak Çanakkale türküsünün doğuş zamanına ilişkin bilgiler şu soruları sormamıza neden olmaktadır.

Çanakkale türküsü ne zaman doğmuştur? Yani bu türkü Çanakkale savaşları başlamadan önce mi yoksa harp sırasında mı yakılmıştır? Aslında bize bu soruları sorduran elimizdeki bir mektuptur. Söz konusu mektup Emrullah Nutku’nun “Çanakkale Şanlı Tarihine bir Bakış” adlı eserinde yer elmaktadır. Mektupu yazan Emrullah Nutku’nun kardeşi Seyfullah’tır. 1903 doğumlu olan Seyfullah savaşın arifesinde Çanakkale Sultanisi (lisesi) 1. sınıf öğrencisidir. Seyfullah, Çanakkale’den gönderdiği ve üzerinde 29 Eylül 1914 tarihi yazılı olan muktubunda şöyle der:

Sevgili Anneciğim,

Canımıza tak diyen iki yıllık gurbet hayatından artık kurtuluyoruz. Sana ve aileme kavuşacağım için seviniyorum.

Mektebimizi alıyorlar., hastane olacakmış, bizi de İstanbuldaki mekteplere dağıtacaklarmış. Hocalarımızın çoğu da askerlik hizmetine gidiyorlar, büyük sınıflar da gönüllü yazılacaklarmış. Bugün Türkçe hocamız sınıfa geldi, ama çok kalmadı, bize veda etti. Bize; “Zamanı gelince cephede yapılacak vatan hizmetinin mektepte yapılan hizmetten kutsi olduğunu” söyledi.

Birkaç günden beri Çanakkale sokaklarından askerler geçiyor. “Çanakkale içinde Aynalıçarşı, Anne ben gidiyorum düşmana karşı” şarkısını söylüyorlar. At üstünde zabitler, top arabaları, mekkare ve deve kervanları sokağımızı doldurdu. Harp olacakmış. İngiliz ve Fransız harp filoları boğazın dışında dolaşıyormuş. Buraları bombardıman edeceklermiş. Bu bombardımanı görmek isterdim, ama yakında Çanakkaleden ayrılacağız. Ama size kavuşacağım ben.

Beybabamın, sizin ellerinizi öper kardeşlerime selam ederim.

Oğlunuz Seyfullah.

Mektuptan öğrendiğimize göre henüz Çanakkale savaşı başlamadan önce Çanakkale’de harbe hazırlanan askerler tarafından Çanakkale Türküsü söylenmektedir. Bu da bize türkünün doğuş zamanını harp öncesine götürmemiz gerektiğini haber vermektedir. Türk müzik tarihi ve halk türküleri üzerine önemli çalışmaları bulunan Mahmut Ragıp Kösemibal!in görüşleri de bu belgeyi destekler mahiyettedir. Kösemihal, Musiki Mecmuası’nda bu türkünün Çanakkale savaşları sırasında yeniden hazırlanmış ve zamana uygun mısralar araya katılmış bir türkü olduğunu, asıl türkünün “ilk iki kıtadan anlaşıldığı gibi” (Çanakkael içinde vurdular beni/Nişanlımın çevresiyle sardılar beni; Çanakkale içinde aynalı çarşı/Ana ben gidiyorum düşmana karşı) daha eski olup Çanakkale’de öldürülen bir delikanlının ağzından yakılmış bir ağıt olduğunu hatta Bay Vahit Lütfi’nin bu türkünün 1. Dünya Savaşı’ndan çok önce söylendiğini kendisine anlattığını bildirir.

O zaman bu bilgiler ışığında şimdilik şöyle bir ara tespitte bulunabiliriz; Çanakkale türküsünün meydana gelmesi savaş öncesine kadar uzanır. İlk iki kıtadaki sözler de bu kanaatimizi doğrulayan işaretlerdir.

Araştırmalarımız sırasında bulduğumuz başka belge ve bilgiler ise bu türkünün savaş başladıktan sonra meydana geldiği yönündedir. Şimdi de sırayla bunlara bakalım.

Şamlı Selim tarafından 1915 yılında yayımlanan ve üzerinde Risale-i Musikiyye yahut Musiki Gazetesi yazan eserin on üç numaralı nüshasında şu ifadeyi okuyoruz. Çanakkale Marşı bestekarı Kemani Kevser Hanım .

Kevser Hanım tarafından bestelendiği belirtilen ve ikişer mısralı on iki bentten oluşan marşın sözleri şöyledir:

Çanakkale Kahramanlarının Hatırası

Atar çavuş atar vururlar seni
Ölmeden mezara koyarlar seni
Of gençliğim eyvah

Çanakkale içini duman bürür
Kırk altıncı fırkanın namı yürür
Of gençliğim eyvah

Çanakkale içinde dolu bir testi
Analar babalar ümidi kesti
Of gençliğim eyvah

Çanakkale içinde sıra serviler
Altında yatıyor aslan şehitler
Of gençliğim eyvah

Çanakkale boğazı dardır geçilmez
Kan olmuş suları bir tas içilmez
Of gençliğim eyvah

Çanakkale içinde bir sarı yılan
Osmanlının tayyaresi durdurur divan
Of gençliğim eyvah

Çanakkale sende vurdular beni
Nişanlımın mendiline sardılar beni
Of gençliğim eyvah

Çanakkale sende yatar bir selvi
Kimimiz nişanlı kimimiz evli
Of gençliğim eyvah

Atar ingiliz atar pişman olursun
Kan alıcı fırkaya kurban olursun
Of gençliğim eyvah

İstanbul’dan çıktım başım selamet
Çanakkale’ye varmadan koptu kıyamet
Of gençliğim eyvah

Çanakkale seni duman bürüdü
Ali Kemal Bey’in namı yürüdü
Of gençliğim eyvah

Tayyare ile uçarız, dağlar aşarız
Bize tayyareci derler, düşmanları yıkarız
Of gençliğim eyvah.


Sözlerin üstünde yazan “ Çanakkale Kahramanlarının Hatırası” ibaresi, bize bu marşın Çanakkale’deki askerlerimizin kahramanlıklarının hatırasını yaşatmak amacıyla bestelenmiş olduğnu düşündürmektedir. Zira Çanakkale Harbi sırasında Harbiye Nezareti’nin teşvik ettiği “harp edebiyatı” kapsamında kimi şiirlerin marş olarak besteletildiğini biliyoruz.

Harbiye Nezareti bu kampanya dahilinde Çanakkale’deki askerlerimizin kahramanlık ve fedakarlıklarını anlatan eserlerin yazılmasını teşvik etmiş hatta bu maksatla Temmuz 1915’de edebiyatçı, müzisyen ve ressamlardan oluşan bir heyeti Çanakkale harp sahasına götürmüştür.

İşte bu kampanya dahilinde yazıldığını düşündümüğümüz ve yine bugünkü Çanakkale Türküsünün sözlerini hazırlatan bir diğer şiir Destancı Mustafa’ya aittir. Destancı Mustafa’nın tek sahife halinde bastırıp “30 Para’dan sattığı “Çanakkale Şarkısı’ biraz daha uzun olup ondört kıtadan oluşmaktadır. Bu şiirden de birkaç mısra okuyalım:

Çanakkale Şarkısı


Çanakkale’sine vardım selamet
Anafartalar’da koptu kıyamet,
Nakarat
Anafartalar’da oldu kıyamet
Çanakkale’sinde büyük çarşı
İşte ben gidiyorum düşmana karşı
Nakarat
Borular çalıyor ileri arşı
Çanakkale’sinde bir uzun servi
Kimimiz taşralı kimimiz yerli
Nakarat
Askerde rahatla geçirdik devri
Çanakkale’sinde bir yeşil direk
Ölen düşmanlar asevinmek gerek
Nakarat
Harbin dehşetine dayanmaz yürek
Çanakkale’sinde yapılır testi
Düşmanlar çekilip ümidi kesti
Nakarat
Kahraman askerin yorulmaz desti
Çanakkale’sinde sıra serviler
Sanki yağmur gibi iner mermiler
Nakarat
Düşmanın üstüne düşer mermiler
Çanakkale’sinde elektirikler
Kumanda ediyor liva ferikler
Nakarat
Düşman cesediyle doldu tarikler
Çanakkale’sinde büyük çınar
Duymasın anam ölürsem yanar
Nakarat
Sağ kalır isem her daim anar
Çanakkale’sinde sıra söğütler
Zabitler bir yandan asker öğütler
Nakarat
Vadesi gelerek ölen yiğitler
Çanakkale’sinde akıyor dere
Hesapsız düşmanlar döküldü yere
Nakarat
Bomba yarasıyla açıldı bere
Çanakkale’sinin çoktur furunu
Osmanlı askeri arslan torunu
Nakarat
Asla unutulmaz Arıburnu
Çanakkale’sinde toplar inliyor
Topların sesini herkes dinliyor
Nakarat
Topçular düşmanı görüp mimliyor
Çanakkale’sinde yanar löküsler
Kahraman askerler durmaz göğüsler
Nakarat
Korkarak kaçar hemen öküsler
Çanakkale’sinde kurulur Pazar
Aslan askerlere değmesin nazar
Nakarat
Ecel geldi ise kısmetimde yazar.
Destancı Eyüblü Mustafa Şükrü Efendi’nin şiiri ile Kevser Hanım’ın bestelediği sözler arasında da kimi benzerliklerin olduğu görülmektedir. Özellikle şu dizeler arasındaki yakınlık oldukça dikkat çekicidir:

Çanakkale’sine vardım selamet
Anafartalar’da toptu kıyamet
(Destancı Mustafa)

İstanbul’dan çıktım başım selamet
Çanakkale’ye varmadan koptu kıyamet
(Kevser Hanım Bestesi)

Çanakkale’sinde yapılır testi
Düşmanlar çekilip ümidi kesti
(Destancı Mustafa)

Çanakkale içinde dolu bir testi
Analar babalar ümidi kesti
(Kevser Hanım Bestesi)

Çanakkale’sinde bir uzun servi
Kimimiz taşralı kimimiz yerli
(Destancı Mustafa)

Çanakkale sende yeter bir selvi
Kimimiz nişanlı kimimiz evli
(Kevser Hanım Bestesi)

Aslında bu benzerlikler geleneğin ortak olarak kullandığı ve pek çok halk şiirinde de rastlayabileceğimiz söz kalıplarından kaynaklanmaktadır. Çünkü halk şiiri ve türküleri meydana getirilirken daha önce bilinenlerden ‘söz kalıpları’ alınır adeta yenilere monte edilir. Bu yüzden yeni türkülerde mevcut ses ve söz kalıplarından sıkça faydalanıldığı görülür. Değişik türkülerden aldığımız şu örnekler bune birer kanıttır:

1897 Türk-Yunan Harbi ile ilgili bir türkünün şu dizelerinin daha sonra da kullanıldığı anlaşılmaktadır:
(….)
Yunan’ın içinde bir sıra selvi
Kimimiz nişanlı kimimiz evli
Sılada bıraktım saçları telli

‘Köy Halk Türküleri’ adlı kitaptaki türkülerin birinde restladığım şu dizeler bir hayli tanıdık geliyor.

Isparta’dan çıktım başım selamet
Köy yoluna döndüm koptu kıyamet.
Hasan Ali Yücel’in “ürk Edebiyatına Toplu Bir Bakış” isimli eserinde gördüğüm bir halk şiirindeki şu mısralar da oldukça dikkat çekicidir:


Karakoldan çıktım yan basa basa
Ciğerlerim toptu kan kusa kusa
(…….)

Yarin çevresine sardılar beni, Erdoğan Gökçe, “1897 Türk-Yunan Savaşlarında Yakılan Türküler”, Folklör Araştırmaları, Nu:303, Ekim 1974, s. 7119,7121


Ölmeden toprağa koydular beni,
Vay koydular beni!.......

Örnekler daha da çoğaltılabilir. Bu türkülerdeki bazı söz kalıplarının Çanakkale türküsünde kullanıldığı açıktır. Bu noktada yukarıda yaptığımız tespimizie bazı ilaveler yapabiliriz: Çanakkale Harbi sırasında bestelenen “Çanakkale Marşı” yazılan “Çanakkale Şarkısı”, veya yakılan Çanakkale türküsü” tamamen orijinal olmayıp kendinden önceki halk şiiri birikiminden izler taşımaktadır. Bu durum bir eksiklik değil halk şiirlerinin/türkülerin meydana gelme sürecinde gelenekteki devamlılığın tabii bir sonucudur. Dolayısıyla bu bilgiler Çanakkale türküsünün harp öncesi doğmuş olduğu yönündeki düşüncemizi biraz daha kuvvetlendirmektedir.

Çanakkale türküsüne ilişkin bulduğumuz ve Sabah gazetesinde 1916 yılı başlarında yayınlanan bir diğer metin de Flarinalı Nazım’ım kaleme aldığı “Çanakkale Türküsü” adlı şiirdir. Ancak bu şiirin adının dışında bugünkü türkü ile bir ilgisi yoktur. Şiirin yanına yazılan nottan öğrendiğimize göre bu şiir bestelenmek ümidiyle yazılmıştır.

Çanakkale türküsünün doğuş zamanına ilişkin belge, bulgu ve tespitimizi belirttikten sonra, türkünün 1915 yılından günümüze doğru geliş veya yayılış öyküsüne bakabiliriz:


-------------
EN BÜYÜK GALATASARAY BAŞKA BÜYÜK YOK



Cevaplar:
Mesajı Yazan: 06_GITARIST_54
Mesaj Tarihi: 14-Mart-2008 Saat 07:24
çanakkaleyi yaşayanların öyküsü olmuş bir bakıma :)) okuyan çok olmasına ragmen YORUM YAZAN YOK :)))

-------------
EN BÜYÜK GALATASARAY BAŞKA BÜYÜK YOK


Mesajı Yazan: mor_yel
Mesaj Tarihi: 17-Mart-2008 Saat 22:36
vallahi okurken bir an kendimi savaşın ortasında hissettim.çok etkileyici bir makale olmus özellikle şiirler harbiden insana farklı bir hava kazandırıyo.teşekkürler paylaşım için


Mesajı Yazan: 06_GITARIST_54
Mesaj Tarihi: 18-Mart-2008 Saat 07:50

BEN TEŞEKKÜR EDERİM MORYEL BUGÜN 18 MART ÇANAKKALE ŞEHİTLERİNİ ANMA GÜNÜ BUGÜN HERKESDEN BU KONUYA DÜŞÜNCELERİNİ YAZMASINI BEKLİYORUM... ŞİMDİDEN TÜM ARKADAŞLARA TEŞEKKÜR EDERİM...(GERİ DÖNMEYİ DÜŞÜNMEDİLER ONLAR HİÇBİR ZAMAN...)ŞEHİTLERİMİZİ SAYGI İLE BİR KEZ DAHA ANIYORUM...



-------------
EN BÜYÜK GALATASARAY BAŞKA BÜYÜK YOK


Mesajı Yazan: emelkardelen
Mesaj Tarihi: 18-Mart-2008 Saat 15:20
...........Smile
Buket Uzuner'in Gelibolu kitabı beni çok etkilemişti.
SAvaş sırasındaki mektuplar bile herşeyi anlatıyor..aslında..
tarihimizin en büyük katkısı ÇAnakkale Savaşından kalan mektuplar..
Üstelik , Aynı adam aynı savaşta iki düşman ülkede savaş kahramanı olmasını anlatan bir kitapdı.
 
Bence tarihde gelmiş geçmiş en büyük unutulmaması gereken savaşlardan..
 
tabi .şarkının hikayesini tahmin etmek mümkün. Ama.Ahmet 'in paylaşımı düşüncelerime ortak oldu. TEşekkür ederim paylaşım için..Wink
 


-------------
HAYATI YAŞAM YAPAN SEVGİDİR.SEVGİYİ SONSUZ KILAN Kİ===BENCE GİTARDIR..
http://www.herkesdinlesin.com/emelkardelen - http://www.herkesdinlesin.com/emelkardelen


Mesajı Yazan: 06_GITARIST_54
Mesaj Tarihi: 19-Mart-2008 Saat 07:30
BEN TEŞEKKÜR EDERİM EMEL SAĞOL :)))Embarrassed

-------------
EN BÜYÜK GALATASARAY BAŞKA BÜYÜK YOK


Mesajı Yazan: anatomi_24
Mesaj Tarihi: 19-Mart-2008 Saat 16:30
sitemiz her şeye her şekilde duyarlı , çanakkale gerçekten türkiye için değil dünya için bir büyük savaş 4-5 m yakından iki ülkenin elindede zehirli gaz varmış kullanmamışlar ilginç, bu öyküyü bugün okudum.

-------------
her şeyin bir sonu var, ayrılklarında


Mesajı Yazan: gitaristancı
Mesaj Tarihi: 19-Mart-2008 Saat 19:08
Biz destan ancak bu kadar büyük ve şanlı olur. Bir milletin küllerinden yeniden doğuşu dünyaya ders niteliğinde olmuştur. Mustafa Kemal 'e ve bütün çanakkale şehitlerine Allahtan rahmet diliyorum.

-------------
SEKOCAN


Mesajı Yazan: andantem
Mesaj Tarihi: 19-Mart-2008 Saat 21:15
tebrikler...

-------------


Mesajı Yazan: 06_GITARIST_54
Mesaj Tarihi: 20-Mart-2008 Saat 09:07
amin hepsinin ruhu şad olsun :)

-------------
EN BÜYÜK GALATASARAY BAŞKA BÜYÜK YOK


Mesajı Yazan: Guests
Mesaj Tarihi: 29-Mayıs-2012 Saat 04:25
posting pictures and about checking someone out — well, check this out, bodyguard. bodyguard. http://www.designerhandbagforsale.com/ - designer replica handbags bodyguard. You're fired," Palin said on Greta Van Susteren's show night. "And I hope his wife kicks his ocoli and and http://www.designerhandbagforsale.com/ - designer replica handbags and sends him to the doghouse, as long as he's eating the dog, along with his former boss."Chaney's Facebook posting posting http://www.designerhandbagforsale.com/ - replica designer handbags posting was reported by The Washington Post, which said the Secret Service veteran is married and has an adult son."It's son."It's http://www.designerhandbagforsale.com/ - discount designer handbags son."It's our ultimate position that nothing they may or may have done in Colombia negatively impacted the efficiency of their their http://www.topjordanretrosale.com/ - jordan 11 their mission," the agents' lawyer, Lawrence Berger, told the paper. that has been reported to have been done has impacted impacted http://www.designerhandbagforsale.com/ - cheap designer handbags impacted negatively their mission or the president's visit."Berger told ABC that he thinks a person in the Secret Service is is

http://www.topjordanretrosale.com/ - cheap jordans for sale

is violating privacy rules by leaking the agents' names to media. A police officer outside Chaney's home in Ashburg, Va., Va., http://www.topjordanretrosale.com/ - jordan 11 concords Va., said Thursday night that the family wouldn't be speaking.Republicans expressed concern that the operation in Colombia could have endangered endangered

http://www.designerhandbagforsale.com/ - replica designer handbags

endangered President Obama, but they've also tried to tie him the mismanagement of the agency as they simultaneously grill officials officials http://www.topjordanretrosale.com/ - cheap jordan shoes officials at the General Services Administration over a separate spending in Las Vegas. House Speaker John Boehner's office circulated an an http://www.topjordanretrosale.com/ - jordan concord an AP story on Thursday that noted that both scandals,



Sayfayı Yazdır | Pencereyi Kapat

Bulletin Board Software by Web Wiz Forums version 8.04 - http://www.webwizforums.com
Copyright ©2001-2006 Web Wiz Guide - http://www.webwizguide.info